Tahkim Sözleşmesi ve Şartı Hazırlama
Ticari sözleşmelerde tahkim şartının hazırlanması; tahkim merkezi, yeri, dili ve hakem sayısı gibi unsurların belirlenmesi.
Faaliyet Alanı
Tahkim Faaliyetleri
Alternatif uyuşmazlık çözüm yolları ve tahkim süreçlerinde temsil.
Literal Hukuk Yaklaşımı
Tahkim Faaliyetleri alanında çalışma anlayışımız
Tahkim, tarafların aralarındaki uyuşmazlığı devlet mahkemelerinin yargı yetkisi dışında, kendileri tarafından seçilen veya tahkim kurumu tarafından atanan hakem(ler) önünde çözmeye razı oldukları alternatif bir uyuşmazlık çözüm yoludur. Özellikle ticari ve milletlerarası uyuşmazlıklarda; gizlilik, esneklik, hakem seçimi ve sürenin kontrol edilebilirliği gibi avantajları nedeniyle yoğun olarak tercih edilir.
Türk tahkim hukukunun temel düzenlemeleri 6100 sayılı HMK’nın 407-444. maddeleri (iç tahkim) ve 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu’dur (MTK). Türkiye’nin taraf olduğu 1958 tarihli New York Sözleşmesi yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizini kolaylaştırır. Yatırım tahkimi bakımından ICSID Konvansiyonu ve ikili yatırım anlaşmaları (BIT) devreye girer.
Literal Hukuk olarak tahkim dosyalarında tahkim sözleşmesinin baştan doğru kurulmasına özel önem veririz. Hangi tahkim merkezi (İSTAC, ITOTAM, ICC, LCIA), hangi yer, hangi dil ve hangi maddi hukuk seçildiği uyuşmazlığın seyri üzerinde belirleyici etki yapar. Tahkim şartı içeren sözleşmelerde, kapsamın net belirlenmesi, hakem sayısı ve atama usulü ile sürelerin açıkça düzenlenmesi sonraki uyuşmazlıkları önler.
Tahkim yargılamasında delil sunumu, tanık dinleme, çapraz sorgu ve uzman görüşü uygulamaları common law ve civil law geleneklerinin birleştiği özel bir yapıdadır. Hakem kararlarının iptali sınırlı sebeplere bağlanmıştır; bu nedenle dava aşamasındaki hata, çoğu zaman karara karşı genişçe bir müdahale imkânı bırakmaz. Yabancı hakem kararlarının Türkiye’de tenfizinde New York Sözleşmesi’nin sınırlı ret nedenleri uygulanır.
Hizmet Kapsamı
Tahkim Faaliyetleri kapsamında sunulan hizmetler
Tahkim Faaliyetleri alanında dosya bazında değişen ihtiyaçlara göre farklı hukuki destek başlıkları sunulmaktadır. Aşağıda büromuzun bu alanda yürüttüğü temel hizmet kalemleri yer almaktadır.
ICC, LCIA ve UNCITRAL Tahkimi
Uluslararası Ticaret Odası (ICC), Londra Uluslararası Tahkim Mahkemesi (LCIA) ve UNCITRAL Kurallarına göre tahkim.
İSTAC ve ITOTAM Tahkimi
İstanbul Tahkim Merkezi (İSTAC) ve İTO Tahkim Merkezi (ITOTAM) önündeki kurumsal tahkim süreçlerinde temsil.
Ad Hoc Tahkim Süreçleri
Tarafların belirli kurallar üzerinden kurumsuz olarak yürüttüğü ad hoc tahkimde başvuru ve dilekçe hazırlığı.
Yatırım Tahkimi (ICSID)
Yabancı yatırımcıların devletlere karşı açtığı tahkim davaları; ikili yatırım anlaşmaları ve ICSID Konvansiyonu kapsamında temsil.
Hakem Seçimi ve Tayini
Tahkim heyeti oluşturulurken hakem önerileri, bağımsızlık ve tarafsızlık beyanları ve gerekirse hakem reddi süreçleri.
Tahkim Yargılaması ve Duruşma
Dava dilekçesi, cevap, replik ve düplik dilekçeleri, tanık ifadeleri, çapraz sorgu ve esas hakkında savunma.
Hakem Kararının İptali
MTK ve HMK kapsamında sınırlı sebeplere dayalı hakem kararının iptali davalarında savunma ve takip.
Tanıma ve Tenfiz (New York Sözleşmesi)
Yabancı hakem kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizi için yetkili mahkemede dava açılması.
Spor Tahkim Mahkemesi (CAS)
Spor uyuşmazlıklarında CAS önünde temsil, Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu süreçleri.
Arabuluculuk ve Uzlaşma
Tahkim öncesi veya tahkimle birlikte yürütülen arabuluculuk, uzlaşma ve müzakere süreçlerinde temsil.
Tahkim Stratejisi ve Risk Yönetimi
Sözleşmesel anlaşmazlık riskinin önceden değerlendirilmesi, tahkim öncesi ihtarname ve delil saklama önlemleri.
Süreç İşleyişi
Dosyanın aşama aşama takip edilmesi
Her ceza dosyası kendine özgü koşullara sahip olsa da Literal Hukuk olarak izlediğimiz genel dosya akışı aşağıdaki adımlarla özetlenebilir. Süreç, müvekkilin düzenli bilgilendirilmesi prensibiyle yürütülür.
- 01
Tahkim Şartı ve Kuralların Belirlenmesi
Sözleşmedeki tahkim şartı incelenir; tahkim merkezi, dili, uygulanacak hukuk ve usul kuralları teyit edilir.
- 02
Tahkim Talebi ve Cevap
Tahkim talebi hazırlanır, başvuru ücretleri yatırılır; karşı tarafın cevabı ve karşı talepleri değerlendirilir.
- 03
Hakem Heyetinin Oluşturulması
Hakem önerileri, atama, bağımsızlık ve tarafsızlık beyanları, gerekirse hakem reddi başvuruları yapılır.
- 04
Yargılama ve Duruşma
Dilekçe değişimi, ön inceleme toplantısı, delil sunumu, tanık dinleme, çapraz sorgu ve esas hakkında savunma.
- 05
Karar ve Tenfiz Süreci
Hakem kararının yazılı bildirimi sonrası iptal davaları veya yabancı kararların tenfizi için yetkili mahkemeye başvuru.
İlgili Mevzuat
Süreçlere temel oluşturan başlıca mevzuat
Tahkim Faaliyetleri kapsamındaki uyuşmazlıklar, aşağıda yer alan kanun ve düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir. Her dosyada güncel mevzuat takibi yapılarak işlemlerin yürürlükteki düzenlemelere uygunluğu denetlenir.
- 6100 sayılı HMK m. 407-444 (İç Tahkim)
- 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu (MTK)
- New York Sözleşmesi 1958 (Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi)
- ICSID Konvansiyonu (Yatırım Tahkimi)
- UNCITRAL Model Kanunu (Uyum)
- İSTAC, ITOTAM, ICC ve LCIA Tahkim Kuralları
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olaya ilişkin değerlendirme için uzman desteği alınması önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tahkim Faaliyetleri hakkında en çok merak edilenler
Hangi uyuşmazlıklar tahkime götürülebilir?
Tahkime götürülebilecek uyuşmazlıklar, kural olarak tarafların serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarıdır. Aynı taraflar arasında doğmuş veya doğabilecek ticari, sözleşmesel ve mali nitelikli uyuşmazlıklar tahkim konusu olabilir. Buna karşılık ceza davaları, idari uyuşmazlıkların büyük çoğunluğu, taşınmazlar üzerinde aynî hak taşıma davaları gibi belirli uyuşmazlıklar tahkime götürülemez. Tüketici uyuşmazlıklarında tahkim sınırlamaları söz konusudur.
Tahkim kararı temyiz edilebilir mi?
Hayır. Hakem kararı esastan temyiz edilemez; ancak HMK ve MTK kapsamında sınırlı sebeplere dayalı iptal davası açılabilir. İptal sebepleri arasında tahkim şartının geçersizliği, hakem heyetinin usulsüz kurulması, kararın talep dışı bir konuyu kapsaması ve kamu düzenine aykırılık gibi haller sayılır. İptal davası, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili mahkemede açılmalıdır.
Tahkim mi mahkeme mi avantajlı?
Tahkim; gizlilik, hakem uzmanlığı, dil ve usul esnekliği, milletlerarası uyuşmazlıklarda öngörülebilirlik ve yabancı kararlar için tenfiz kolaylığı (New York Sözleşmesi) açısından avantaj sunar. Devlet yargısı ise daha düşük maliyet, kanun yolu imkânı ve özel mahkemelerden yararlanma açısından öne çıkar. Uyuşmazlığın milletlerarası boyutu, ticari hassasiyet ve süre beklentisi bu tercihte belirleyici unsurlardır.
Yabancı hakem kararı Türkiye’de nasıl uygulanır?
Yabancı hakem kararları Türkiye’de New York Sözleşmesi (1958) ve 5718 sayılı MÖHUK hükümleri çerçevesinde tanıma ve tenfiz davası ile uygulanabilir hale getirilir. Yetkili mahkeme, lehine karar verilen tarafın yerleşim yeri veya icra konulacak malın bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesidir. Tenfiz davasında esasa girilmez; New York Sözleşmesi m. 5’te sayılan sınırlı ret sebeplerinin varlığı incelenir.
Tahkim sözleşmesi nasıl geçerli olur?
Tahkim sözleşmesinin yazılı olması zorunludur. Tarafların imzasını taşıyan bağımsız bir sözleşme veya ana sözleşmenin tahkim şartı bu zorunluluğu karşılar. Elektronik posta, faks ve mesajlaşma gibi belge sayılan yazılı iletişim araçları da yeterli kabul edilir. Tahkim sözleşmesinin geçerliliği, aslı sözleşmenin geçersizliğinden bağımsızdır (separability ilkesi). Uyuşmazlığın konusu ve tahkim iradesi açıkça yer almalıdır.